“Sprem’te se, četnici!”

“Sprem’te se, četnici!”

Čak i u turbulentnoj političkoj situaciji u BiH, rijetki događaji izazivaju toliko negativnih komentara kao tradicionalno okupljanje pristalica četničkog pokreta u Višegradu, na krajnjem istoku zemlje.

Skup se svake godine obilježava događaje iz Drugog svjetskog rata, slavi četnike i njihovog vođu Dragoljuba Dražu Mihailovića. On je kontroverzna istorijska ličnost, komandant Vojske Kraljevine Jugoslavije u Otadžbini i osuđen na smrt od strane komunističke vlade odmah nakon rata. Prije četiri godine beogradski sud je rehabilitovao Mihailovića, ocjenjujući da je suđenje bilo “političko i ideološko” i da je počinilo ozbiljne greške.

Četnici su tokom Drugog svjetskog rata počinili mnogo zločina nad muslimanskim i hrvatskim civilima, borili se protiv Tita i partizana i, navodno, podržavali njemačke trupe tokom okupacije Jugoslavije. Kako istorija nije tako jednostavna kao ovo objašnjenje, potrebno je dodati da su se četnici na neki način borili protiv Partizana “rame uz rame” sa ustašama, hrvatskim nacionalistima i oružanim snagama nacističke marionetske države, Nezavisne Države Hrvatske. Mihailović se na samom početku rata susreo sa komandantom partizana Josipom Brozom Titom, koji je postao šef komunističke Jugoslavije. Na sastanku se pregovaralo o mogućnosti zajedničkih vojnih operacija protiv nacističkih snaga, uključujući i ustaše. Pregovori su bili neuspješni i to je bio početak neprijateljstva između dviju oružanih snaga.

Nakon drugog svjetskog rata, četnički pokret je zabranjen, a većina pripadnika, veterana i simpatizera izbjegla je sudbinu “ujaka Draže” i pobjegli su u SAD, gdje je taj pokret bio jak do rata u Jugoslaviji krajem XX vijeka. Potom su se potomci četnika vratili u domovinu, mnogi od njih su se priključili paravojnim jedinicama i borili se na srpskoj strani u ratu u Bosni 1992-1995.

U isto vrijeme, počelo je okupljanje u Višegradu i postalo je tradicija koja svake godine izaziva reakcije, ali ne tako jake kao ove godine.

“Ujak Draža je svojim životom dokazao da je pravi patriot svoga naroda i domovine, a obilježavanje ove godišnjice je izuzetno važno za pokret Ravne Gore”, rekao je Dušan Sladojević, predstavnik pokreta.

„Odlučili smo da sva sjećanja i sva mjesta patnje Jugoslavenske vojske u domovini vratimo tamo gdje je to bilo moguće i gdje god smo imali informacije o stradanjima i istorijskim događajima“, kazao je Sladojević.

Međutim, gorke reakcije su došle od bošnjačkih (muslimanskih) organizacija žrtava i njihovih porodica koje su tokom bosanskog rata mnogo propatile od pristalica četničkog pokreta. Također, bošnjački član Predsjedništva BiH, Šefik Džaferović, takođe je osudio taj događaj rekavši da je to protiv duha pomirenja. Zanimljivo je da Bošnjački članovi Predsjedništva nisu reagovali na isti način kada je jedan od njih, hrvatski član Dragan Čović, učestvovao na misi u Blajburgu u Austriji, gdje su hiljade ustaša na kraju Drugog svjetskog rata zarobljene i pogubljene od strane partizana. U Blajburgu je pogubljeno i mnogo četnika, koji su pokušali da izbjegnu smrt. To je isto mjesto gdje se ustaški pokret okupljao svake godine, a austrijska vlada zabranila je događaj s objašnjenjem da je to neo-nacistički skup.

Događaj u Višegradu osudile su sve međunarodne organizacije, uključujući američku ambasadu i novog ambasadora Erika Nelsona, ali činjenica je da je Mihailović tokom rata bio odlikovan od strane američkog predsjednika Trumana jer su četnici spasili američke pilote čiji su avioni oboreni u Srbiji.

Okupljanje je osudila i većina srpskih političara u BiH, a ministar bezbjednosti BiH Dragan Mektić najavio je da će policijske agencije istražiti slučaj i dostaviti dokumentaciju državnom tužilaštvu.